سلطان محمد ميرزا قاجار

48

سفرنامه سيف الدوله ( معروف به سفرنامه مكه ) ( فارسى )

لنكران آبادى خود لنكران خارج اين قلعه [ با ] قد [ ر ] ى فاصله واقع است . اهلش سنى ، شيعه ، نصارا و يهودند . جاى آبادى است ، ولى ادبار [ و ] كثيف . كوچه‌ها پر از گل [ است ] . بازار نجسى دارد . بعضى از عماراتشان بد نيست . بيشتر از مردمش [ 18 ب ] طالشىاند . به حسب صورت بد نيستند ، ولى مردمش از دل دور [ و ] بسيار بىمهر [ ند ] . اكثر زبان روس مىدانند ؛ به تركى و فارسى هم تكلم مىكنند . كشاورزى زراعت برنج و گندم و جو بسيار دارند . ابريشم زياد به عمل مىآورند . از اين جنگلها ، چوب بسيار از دريا حمل به بادكوبه مىشود ، ولى جميعا مال دولت روس است ، در همهء رودخانه‌ها از جانب دولت صيد ماهى مىشود . حركت از لنكران يك روز به‌جهت مهر كردن باش‌برد « 5 » و تهيهء اسباب مانده ، روز بيست و چهارم رمضان روانه شديم . قزل آقاج از لنكران الى پستخانهء « 6 » قزل آقاج « 7 » به حساب روس سى و شش ورست « 8 » است

--> ( 5 ) . مقصود همان تذكره يا پاسپورت مىباشد . احتمالا واژهء تركى است . نايب الصدر شيرازى نيز اين كلمه را به كار برده است : « حاجى ميرزا خليل زحمت كشيده ، نزد كارپرداز رشت رفته ، تذكره و باشبرد گرفته و امضاى كارگزار دولت روس و عثمانى هم شد » . ( نايب الصدر شيرازى ، سفرنامهء نايب الصدر شيرازى در زيارت مكه و سياحت ايران و هند ، انتشارات بابك ، تهران ، 1362 ، ص 64 ) . ( 6 ) . اصل : پشت‌خانه ، پشته‌خانه و پسته‌خانه . در اينجا ضبط پستخانه انتخاب گرديد . مقصود چاپارخانه‌هاى ميان راه مىباشد . ( 7 ) . قزل به معنى طلايى و آقاج به معنى درخت است - درخت طلايى . ( 8 ) . اصل همه‌جا : ورس . در فارسى به صورت ورس يا ورست Versta آمده است . صورت صحيح آن Wyorst ( با تلفظ روسى ) مىباشد . هر ورست برابر است با 3500 قدم يا در حدود 3 / 2 مايل .